Jak uchronić naszą cywilizację przed katastrofą ekologiczną?

Projektowanie regeneratywne we współpracy z grzybami

Projektowanie regeneratywne i inżynieria ekologiczna to dwie, najbardziej radykalne dyscypliny nauki stosowanej. Pokazują one wyraźnie i dobitnie, że przetrwanie człowieka na Ziemi i uniknięcie katastrofy ekologicznej na niespotykaną do tej pory skalę jest możliwe jedynie dzięki prawdziwemu partnerstwu z innymi organizmami. Naczelną zasadą zbudowania tego partnerstwa jest założenie, że wszędzie gdzie to tylko możliwe, zaczniemy zastępować maszyny żyjącymi ekologicznymi systemami, opartymi na wyspecjalizowanych organizmach żywych. Spróbujmy wyobrazić sobie organizmy, które nas żywią, leczą, ujawniają tajemnice wszechświata, wielokrotnie w historii ewolucji naszego gatunku przyczyniły się do rozwoju ludzkiej percepcji, a w dobie ogarniającego nas kryzysu ekologicznego, mogą pomóc uratować naszą planetę. Organizmy, które same obdarzone są rozwiniętą świadomością i zdolnością odczuwania, i analizowania skomplikowanych sygnałów płynących ze środowiska. A teraz wyobraźmy sobie, że organizmy te żyją w glebie pod naszymi stopami.

Królestwo grzybów jest jedną z pięciu – obok bakterii, protista, roślin zielonych i zwierząt – naczelnych kategorii podziału świata ożywionego, do których zaliczamy wszystkie żyjące na naszej planecie istoty. Odkryłem je blisko 20 lat temu, a raczej powinienem powiedzieć, że to grzyby odkryły mnie i całkowicie zauroczyły swoją niezwykłością. Oczywiście już wcześniej doświadczałem obecności grzybów w świecie przyrody. Podczas licznych wypadów na rodzinne grzybobrania wraz z moim dziadkiem, który był zapalonym grzybiarzem i znawcą tropienia tych enigmatycznych tworów przyrody, zdobywałem pierwsze umiejętności rozpoznawania poszczególnych gatunków jadalnych oraz unikania tych, które mogą pozbawić mnie życia. Jak dowiedziałem się wiele lat później, wiedza zdobyta w dzieciństwie była jedynie czubkiem góry lodowej, przedsionkiem do królestwa organizmów obdarzonych niezwykłymi zdolnościami. Poniższy artykuł jest moim osobistym zaproszeniem do świata owych niezwykłości, które dane mi było odkrywać w ciągu niemal dwóch dekad fascynującej przygody.

Podtytuł artykułu, który obecnie czytasz, dokładnie precyzuje szczegółową tematykę mojej pracy nad budowaniem partnerstwa między człowiekiem a grzybami. Przede wszystkim chciałbym umożliwić każdemu czytelnikowi praktyczne wykorzystanie wiedzy o uprawie grzybów w przydomowych ogrodach, sadach, na polach i w lasach, w celu odbudowy naturalnego potencjału ekosystemów do samoregeneracji i czerpania korzyści zdrowotnych z obecności grzybów w naszym bliskim otoczeniu. Dodatkowo przedstawiam niezwykłe zdolności grzybowych membran, penetrujących niemal każdy fragment środowiska naturalnego, w procesie uleczania zdegradowanych ekosystemów. Jest to mykologiczny poradnik o tym jak oczyszczać skażoną wodę, wytwarzać żyjącą glebę tam, gdzie wcześniej uległa ona zniszczeniu w wyniku nieprzemyślanych działań człowieka, a także jak dzięki grzybom produkować opakowania ulegające biodegradacji czy trwałe i przyjazne dla środowiska i nas ludzi materiały budowlane. Tym właśnie zajmuje się w ramach badań i eksperymentów z obszaru mykologii stosowanej. Pełen wachlarz tej dyscypliny naukowej obejmuje takie zagadnienia jak mykofiltracja, mykoleśnictwo, mykoremediacja mykorolnictwo.

  • Mykofiltracja bazuje na zdolności wyselekcjonowanych gatunków grzybów do usuwania zanieczyszczeń z wody.
  • Mykoleśnictwo wykorzystuje własności podziemnej grzybni do podnoszenia produktywności, odporności i uzdrawiania ekosystemów leśnych.
  • Mykoremediacja skupia się na usuwaniu i neutralizacji zanieczyszczeń zakumulowanych w glebie.
  • Mykorolnictwo dostarcza nam produktów i narzędzi podnoszących wydajność rolnictwa, umożliwiając wytwarzanie zdrowej, organicznej żywności z jednoczesną dbałością o jakość środowiska naturalnego.

 

Powyższe obszary wiedzy mogą być wykorzystane w sposób praktyczny do poprawy jakości gleb, wspierania zróżnicowanych, kluczowych dla życia procesów biogeochemicznych i podnoszenia lokalnej bioróżnorodności. Niniejszy artykuł niech stanie się przepustką do świata grzybów. Zarówno osoby zafascynowane kompostowaniem, organicznym rolnictwem i permakulturą, czy samą uprawą grzybów znajdą tu wartościowe informacje, podobnie jak i ci z was, którzy poszukują inspiracji do bardziej wnikliwych, badań naukowych i aplikacji mykorozwiązań do praktyki gospodarczej. Żywię głęboką nadzieję, drogi Czytelniku, że opisane doświadczenia wzbogacą twoje życie, a pasję do odkrywania wiedzy zakodowanej w świecie grzybów przekażesz przyszłym pokoleniom mykoentuzjastów.

„Grzyby reprezentują odbudowę, odmłodzenie, regenerację. Grzyby wytwarzają glebę, która jest początkiem życia. Zadanie, które dzisiaj stoi przed nami, to zrozumienie języka natury. Moją misją jest zrozumienie języka grzybowych sieci, które komunikują się z ekosystemem…”

Paul Stamets, mykolog

c.d.n.