Rolnictwo regeneratywne / Carbon Negative Agriculture

Rolnictwo charakteryzujące się ujemnym śladem węglowym

Rolnictwo regeneratywne to zestaw strategii, narzędzi i praktyk umożliwiających wytwarzanie żywności z jednoczesnym naciskiem na odbudowę, zdegradowanych działalnością człowieka, obszarów rolniczych. Odbudowa tych obszarów odbywa się na kilku poziomach:

 

  • Regeneracja biologiczna gleby;
  • Regeneracja strukturalna gleby;
  • Odbudowa zdolności gleby do magazynowania wody;
  • Odbudowa zdolności gleby do sekwestrowania (pochłaniania i magazynowania) CO2 oraz innych gazów cieplarnianych;
  • Odbudowa bioróżnorodności obszarów rolniczych;
  • Dywersyfikacja potencjału ekonomicznego i odbudowa stabilności obszarów rolniczych.

 

Głównym celem rolnictwa regeneratywnego jest postępująca naprawa i regeneracja gleby poprzez odbudowę właściwego poziomu materii organicznej (zawartości węgla w postaci organicznej i nieorganicznej), co bezpośrednio przekłada się na zwiększoną wydajność i produktywność obszarów rolniczych, podwyższoną odporność upraw na choroby i szkodniki oraz zdecydowanie lepszą jakość żywności. Rolnictwo regeneratywne, często określane mianem rolnictwa charakteryzującego się ujemnym śladem węglowym (z ang. Carbon Negative Agriculture) ma niezwykle korzystny wpływ na stan ziemskiej atmosfery. Obecny sposób przemysłowej produkcji żywności, oparty na tanich paliwach kopalnych, przyczynia się w znacznym stopniu do nadmiernej emisji gazów cieplarnianych i potęguje zjawisko globalnego ocieplenia. Szacuje się, że do wytworzenia jednej kalorii w postaci pożywienia, zużywanych jest od 15 do 50 kalorii w postaci paliw kopalnych (m.in. paliwo zasilające maszyny rolnicze, produkcja i aplikacja syntetycznych nawozów i chemicznych środków ochrony roślin, produkcja pasz na potrzeby przemysłowej hodowli zwierząt). Wykorzystując proces fotosyntezy i uprawy roślin zielonych na najbardziej zdegradowanych obszarach rolniczych globu, z wykorzystaniem rozwiązań z zakresu rolnictwa regeneratywnego, możemy teoretycznie w ciągu jednej dekady obniżyć zawartość gazów cieplarnianych do poziomu sprzed rewolucji przemysłowej! Do głównych rozwiązań jakimi posługują się rolnicy regeneratywni zaliczamy:

 

  • Przejście na systemy upraw bezorkowych (z ang. no-till);
  • Wprowadzenie zróżnicowanego płodozmianu i stosowanie upraw okrywowych (m.in. przedplony, międzyplony i poplony);
  • Integrację produkcji zwierzęcej z produkcją roślinną;
  • Przejście na zamknięty, wewnętrzny system obiegu składników pokarmowych;
  • Rezygnację ze stosowania nawozów syntetycznych i pestycydów;
  • Wykorzystanie holistycznie planowanego wypasu zwierząt do odbudowy struktury glebowej;
  • Redukcję nakładów pracy i kosztów związanych z wytwarzaniem żywności;
  • Odbudowę zdolności gleby do długoterminowego magazynowania wody i materii organicznej;
  • Odbudowę zróżnicowanej sieci troficznej opartej na działalności grzybów mikoryzowych i saprotroficznych.

 

Jeżeli przyjrzymy się dokładniej temu co proponuje rolnictwo regeneratywne, od razu zauważymy, że są to rozwiązania, które natura podpowiada nam od miliardów lat. Gleba zawsze powinna być okryta materią organiczną (rośliny zielone, każdego roku, wytwarzają olbrzymie ilości materii organicznej w postaci liści drzew oraz traw, które następnie w okresie jesieni okrywają glebę na zimę). Intensywna orka uwalnia olbrzymie ilości dwutlenku węgla i tlenków azotu do atmosfery (wszystkie rośliny świata doskonale rozsiewają się poprzez nasiona i nie potrzebują do tego zaoranej gleby), z powodzeniem możemy ją ograniczyć przechodząc na systemy bezorkowe. Za przetwarzanie CO2 zawartego w materii organicznej w trwałe i mobilne formy związków węglowych odpowiadają grzyby. Okrywanie gleby poprzez ściółkowanie oraz rezygnacja z orki, pozwalają na odbudowę populacji grzybów mikoryzowych i saprotroficznych w glebie. Gleby, w których dominują grzyby są w stanie pochłonąć i zmagazynować na tysiące lat blisko 70% więcej gazów cieplarnianych, niż te pozbawione tych organizmów. Wiemy już jakie mechanizmy biogeochemiczne odpowiadają za proces sekwestracji m.in. dwutlenku węgla w glebie. Dysponujemy rozwiązaniami, które umożliwiają wykorzystanie tej wiedzy w praktyce rolniczej, w każdej strefie klimatycznej na świecie. Mamy wszystkie niezbędne narzędzia, aby skutecznie wdrażać rolnictwo regeneratywne na wielką skalę. To czego teraz nam potrzeba to zaangażowanie każdego rolnika i każdego konsumenta, aby urzeczywistnić cel, który sobie stawiamy – do 2050 roku, w skali globalnej, obniżyć poziom gazów cieplarnianych do tego, jaki znali nasi przodkowie przed rewolucją przemysłową. Cel jest ambitny, ale możliwy do osiągnięcia, dzięki kolaboracji na niespotykaną dotąd skalę i pomoże nam w tym rolnictwo regeneratywne. Do 2030 roku pokarzę wam, jak osiągnąć taki cel w skali lokalnej, na przykładzie siedliska permakulturowego Dolina mgieł.